Η εφηβεία είναι μια δεύτερη ευκαιρία επανόρθωσης σε ότι δεν πήγε καλά στα πρώτα χρόνια εξέλιξης του παιδιού μέσα στην οικογένεια. Είναι σαν μια δεύτερη (ψυχολογική) γέννηση του παιδιού, η οποία αλλάζει την υπάρχουσα ισορροπία σε όλη την οικογένεια. Στριμωγμένος ο έφηβος ανάμεσα στις εσωτερικές ενορμήσεις και τις κοινωνικές απαιτήσεις για ανεξαρτητοποίηση και ακαδημαϊκή επιτυχία, είναι ευάλωτος στην κατανάλωση τοξικών κοινωνικών προτύπων και τοξικών εξαρτησιογόνων ουσιών. Κάποιες φορές προσπαθεί να γεμίσει με αυτά τις πρώιμες ελλείψεις στην ψυχική δομή του, οι οποίες σε μια ηλικία κρίσεως έρχονται πάλι στην επιφάνεια και δημιουργούν πόνο και οργή. Όλο και πιο πολύ βλέπουμε τους έφηβους να χρησιμοποιούν παθολογικά ένα καινοτόμο μεν, αλλά εύκολα εξαρτησιογόνο εργαλείο, όπως το διαδίκτυο, «σερφάροντας» ατελείωτες ώρες στην οθόνη, μοναχικά ή έχοντας υποκαταστήσει κάθε άμεση διαπροσωπική σχέση με την ηλεκτρονική διαμεσολάβηση. Εγκλωβίζονται έτσι πολλές φορές στην ασφάλεια του εικονικού, μακριά από τη φοβική για αυτούς πραγματικότητα. Έτσι αυξάνεται όλο και πιο πολύ η καθημερινή δόση εξάρτησης από την ηλεκτρονική διαμεσολάβηση και την κινητή επικοινωνία, των ακίνητων συναισθημάτων τους.
Από την άλλη ο έφηβος συχνά βλέπει ανθρώπους από το περιβάλλον του που προσπαθούν να γεμίσουν ένα εσωτερικό κενό («τρώγοντας υπερβολικά τα συναισθήματά τους») και πνίγοντας με αλκοόλ και άλλες ψυχοδραστικές εθιστικές ουσίες, παράνομες ή νόμιμες, όπως ο εθισμός στην εικονική πραγματικότητα και τα τηλεοπτικά σκουπίδια. Όμως ο βουβός πόνος και η ψυχική δυσφορία δεν αντιμετωπίζονται με σλόγκαν ποινές ή υποκατάστατα σχέσεων στον εικονικό κόσμο. Η εσωτερική ερημιά χρειάζεται λόγια συμπάθειας, συμπόνιας, αλληλεγγύης και βαθιάς ανθρώπινης επαφής.
Χάρης Καραμπέτσος Ψυχίατρος Παίδων και ενηλίκων
